Module 1 – Doe vóór iedere klus een Casa LMRA

In professionele werkomgevingen wordt vaak vóór het werk nog één keer naar de risico's gekeken. Als thuisklusser kunt u hetzelfde principe toepassen.

Wij noemen dit de Casa Laatste Check.

Beantwoord vóór u begint:

Wat ga ik precies doen?
Weet ik hoe het moet?
Is mijn gereedschap geschikt en onbeschadigd?
Weet ik wat zich achter de wand of vloer bevindt?
Kan ik vallen, snijden, bekneld raken of iets in mijn ogen krijgen?
Ontstaat er stof, lawaai, hitte of damp?
Kan ik een elektriciteits-, water- of gasleiding raken?
Zijn kinderen en huisdieren uit de werkzone?
Kan ik veilig stoppen als er iets onverwachts gebeurt?

Twijfelt u bij een van deze vragen?

Niet beginnen voordat het risico duidelijk is.

Dat is misschien wel de belangrijkste regel uit deze hele gids.

Module 2 – PBM: bescherm uzelf

Een veiligheidsbril is geen accessoire.

Afhankelijk van de klus kunnen onder andere oog-, gehoor-, hand-, voet- en adembescherming nodig zijn.

Maar er zit een belangrijk principe achter: persoonlijke beschermingsmiddelen zijn niet de eerste oplossing. Professionele veiligheidsregels proberen het gevaar eerst bij de bron weg te nemen en pas daarna aanvullende bescherming toe te passen. Het Arboportaal noemt dit de arbeidshygiënische strategie. Arboportaal

Denk dus niet:

“Er komt enorm veel stof vrij, dus ik zet alleen een masker op.”

Denk eerst:

“Kan ik voorkomen dat dit stof ontstaat of het direct afzuigen?”

En bepaal daarna welke aanvullende bescherming noodzakelijk is.

Gebruik bovendien niet zomaar iedere handschoen voor iedere klus. Handschoenen bestaan bijvoorbeeld voor bescherming tegen snijden, chemicaliën, hitte, kou en andere specifieke risico's. Arboportaal

Module 3 – Gereedschap controleren

Doe vóór gebruik een korte visuele controle.

Controleer bijvoorbeeld:

kabels en stekkers → beschermkappen → zaagbladen → boren → accu's → handgrepen → schakelaars → beschadigingen

Gebruik een machine waarvoor deze bedoeld is en lees bij onbekend gereedschap eerst de gebruiksaanwijzing.

Een kapotte kabel repareren met een stukje tape en vervolgens “nog even deze klus afmaken” hoort niet bij veilig werken.

Defect?

Uit gebruik nemen.

Module 4 – Elektriciteit: behandel het als een serieus risico

Elektriciteit kan ernstig of dodelijk letsel veroorzaken. Het Arboportaal adviseert bij werkzaamheden aan installaties onder andere de spanning eraf te halen en alleen met de juiste kennis, voorzorgsmaatregelen en geschikt materiaal te werken. Arboportaal

Voor de thuisklusser betekent dat vooral:

Boor niet blind in een wand.

Probeer eerst vast te stellen waar leidingen kunnen lopen en gebruik waar passend detectieapparatuur.

En werkzaamheden aan de vaste elektrische installatie zijn iets anders dan een lamp monteren volgens de daarvoor bestemde aansluiting. Wanneer u niet precies weet wat u doet, is dit het moment om een elektricien in te schakelen.

Casa-regel: twijfel bij elektra = stoppen.

Module 5 – Veilig werken met ladders en trappen

“Het is maar twee minuten” is geen veiligheidsmaatregel.

De NVWA noemt vallen het grootste risico bij ladders en trappen. Volgens de NVWA worden jaarlijks ongeveer 5.700 ongevallen met draagbaar klimmaterieel op de spoedeisende hulp behandeld; veel ongelukken gebeuren tijdens het klussen. Verkeerd opstellen en verkeerd gebruik spelen daarbij een belangrijke rol. NVWA

Controleer vóór gebruik:

Is de ladder beschadigd?
Is de ondergrond vlak, stevig en stroef?
Staat de ladder correct opgesteld?
Kan een deur tegen de ladder worden geopend?
Moet ik zo ver reiken dat ik mijn balans verlies?

Een stoel, krat of stapel emmers is geen vervanging voor geschikt klimmaterieel.

Voor draagbaar klimmaterieel bestaan bovendien Nederlandse wettelijke producteisen en normen zoals de EN 131-serie. NVWA

Module 6 – Stof is niet gewoon “een beetje vies”

Bij zagen, schuren, boren en slopen kan veel stof ontstaan.

Sommige soorten stof kunnen schadelijk zijn. Het Arboportaal noemt onder andere houtstof en kwartsstof als relevante risico's bij werkzaamheden. Arboportaal

Denk daarom aan:

stof bij de bron afzuigen → ventileren → geschikte werkwijze gebruiken → juiste bescherming dragen → werkplek gecontroleerd reinigen

Een gewone huishoudelijke oplossing is niet automatisch geschikt voor ieder type bouwstof.

Weet dus waarmee u werkt voordat u begint te slijpen of schuren.

Module 7 – Verf, lijm, kit en andere stoffen

“Te koop in de bouwmarkt” betekent niet “zonder risico”.

Verf, kitten, lijmen en schoonmaakmiddelen kunnen stoffen bevatten die schadelijk, irriterend, ontvlambaar of anderszins gevaarlijk zijn. Het Arboportaal wijst erop dat gevaarlijke stoffen zowel in producten kunnen zitten als tijdens werkzaamheden kunnen ontstaan. Arboportaal

Lees daarom vóór gebruik:

etiket → gevarenpictogrammen → waarschuwingen → gebruiksinstructies → ventilatie-eisen → vereiste bescherming

Meng chemische producten niet op eigen initiatief.

En “het raam staat een beetje open” is niet automatisch voldoende ventilatie voor ieder product.

Module 8 – Asbest: STOP

Dit verdient een aparte regel.

Komt u tijdens het slopen, boren, zagen of verwijderen van oud materiaal iets tegen waarvan u vermoedt dat het asbest kan bevatten?

Stop met het werk. Niet zagen. Niet breken. Niet schuren. Niet boren.

Asbest is met het blote oog vaak niet betrouwbaar vast te stellen. De Rijksoverheid adviseert bij verdenking onderzoek en geeft aan dat voor verwijdering vaak een gecertificeerd bedrijf nodig is. Voor beperkte situaties waarin een eigenaar zelf asbest mag verwijderen gelden specifieke voorwaarden en meldingsregels. Rijksoverheid

Voor bouwen, verbouwen en slopen kunt u via het Omgevingsloket bovendien controleren of een vergunning of melding nodig is. Rijksoverheid

Casa-regel bij asbestverdacht materiaal: eerst vaststellen wat het is, daarna pas verder.

Module 9 – Brandveilig klussen

Slijpen, zagen, elektrische apparatuur, accu's en bepaalde producten kunnen brandrisico's met zich meebrengen.

Houd uw werkplek daarom opgeruimd en houd brandbare materialen weg van werkzaamheden waarbij vonken of veel warmte kunnen ontstaan.

Denk ook aan uw woning als geheel. Brandweer Nederland adviseert onder meer werkende rookmelders; in Nederlandse woningen geldt sinds 1 juli 2022 een rookmelderplicht op iedere woonverdieping. Brandweer

Zorg daarnaast dat een vluchtroute tijdens de verbouwing niet volledig wordt geblokkeerd door dozen, materiaal en gereedschap.

Module 10 – Veilig zagen

Een cirkelzaag, afkortzaag of decoupeerzaag verdient volledige aandacht.

Controleer vóór gebruik:

geschikt zaagblad → correcte montage → beschermkap → stabiel werkstuk → vrije zaaglijn → kabel uit de weg → handen uit de gevarenzone

Ondersteun het materiaal correct.

En één belangrijke gewoonte:

wacht tot bewegende delen volledig stilstaan voordat u gaat corrigeren, schoonmaken of materiaal verwijderen.

Verwijder beveiligingen niet omdat ze “in de weg zitten”.

Module 11 – Boren in een wand

Voordat de boor erin gaat:

1. Bepaal het wandmateriaal.
2. Controleer mogelijke leidingen.
3. Kies de juiste boor.
4. Kies passende plug en schroef.
5. Bescherm uw ogen.
6. Houd de werkplek stabiel.

Een tegelwand kan bijvoorbeeld beton, metselwerk, plaatmateriaal én leidingen verbergen.

Wat u ziet, vertelt dus niet altijd waarin u uiteindelijk boort.

Module 12 – Tillen en ergonomie

Niet ieder klusongeval ontstaat door een machine.

Herhaald zwaar tillen, bukken en dezelfde beweging uitvoeren kan lichamelijke klachten veroorzaken. Ook het Arboportaal wijst op de risico's van zwaar lichamelijk werk. Arboportaal

Plan zware werkzaamheden daarom vooraf.

Kan iets met twee personen?

Doe het met twee personen.

Kan een hulpmiddel worden gebruikt?

Gebruik het hulpmiddel.

Een zware kast alleen optillen om vijf minuten tijd te besparen is zelden een goede ruil.

Module 13 – Houd uw werkplek schoon

Een kabel over de looproute, los stuk laminaat, gereedschapskoffer op de trap of hoop zaagafval kan voldoende zijn voor een val.

Maak daarom een werkzone en een loopzone.

Gereedschap dat u niet gebruikt gaat terug naar een vaste plek.

Ruim tussendoor op in plaats van alleen aan het einde van de dag.

Module 14 – Kinderen, huisdieren en omstanders

Een verbouwing is voor een kind interessant.

Een open gereedschapskoffer ook.

Maak daarom duidelijk welk gedeelte van de woning tijdelijk een werkgebied is.

Laat machines, scherpe voorwerpen, chemicaliën, accu's en kleine onderdelen niet onbeheerd toegankelijk achter.

Veilig klussen betekent niet alleen uzelf beschermen, maar ook iedereen rondom de klus.

Module 15 – Weet wanneer u géén doe-het-zelver meer moet zijn

De beste thuisklusser is niet degene die alles zelf probeert.

Het is degene die herkent wanneer een risico zijn kennis of materiaal overstijgt.

Extra terughoudendheid is verstandig bij bijvoorbeeld:

gasinstallaties · complexe elektra · constructieve wijzigingen · asbestverdacht materiaal · werken op aanzienlijke hoogte · complexe dakwerkzaamheden · zware dragende bevestigingen · onbekende leidingen · situaties met brand- of explosiegevaar

Voor verbouwen en slopen kan daarnaast een vergunning of melding nodig zijn; controleer dit via de officiële Vergunningscheck. Rijksoverheid

De Casa Veiligheidscheck

Voordat u na deze studiegids aan een klus begint, moet u deze tien vragen met JA kunnen beantwoorden:

Eén keer NEE? Eerst oplossen, daarna beginnen.